تفسیر قران
إِنَّا أَنْزَلْناهُ في لَيْلَةِ الْقَدْرِ (سوره قدر آیه 1)
نزول قرآن و مصونیت آن از تحریف
قرآن کریم دو مرتبه نازل شده است، یک بار به صورت تدریجی و در طی 23 سال رسالت حضرت ختمی مرتبت و بر اساس وقایع و شرایط خاص نازل شده و بار دیگر در شب قدر به صورت دفعتاً و یک جا بر قلب مبارک آن حضرت نازل شد.
بر اساس آیه شریفه إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَ إِنَّا لَهُ لَحافِظُونَ (سوره حجر آیه 9) خداوند جل و اعلا می فرماید: ای پیغمبر ما قرآن را نازل کردیم و ما خود حافظ قرآن هستیم. این آیه بخوبی اشاره دارد به اینکه اراده و مشیت الهی در حفظ و مصونیت قرآن از تحریف بوده و هست و قرآن از طرف خدا مصون مانده که دلایل مصونیت قرآن را بعدا خواهیم گفت انشاءالله.
همانطور که واضح و روشن است کتب آسمانی دیگر ادیان به مرور زمان دستخوش تغییر و تحریف شد که از جمله مشهور ترین آنها تورات حضرت موسی بن عمران کتاب آسمانی یهود و انجیل عیسی بن مریم کتاب آسمانی مسیحیت است.
اهل مدین آمدند نزد عثمان و گفتند پول زیادی به تو می دهیم به شرط اینکه آیه ای از قرآن را تغییر دهی که یا " ابو " را تبدیل به " اتو " کنی و یا اینکه " یضیفوا " را به " یضیقوا " تغییر دهی. عثمان قصد چنین کاری را داشت اما دید نمی تواند، چرا که عبداله مسعود و دیگر حفاظ قرآن از یک طرف و حضرت علی از سوی دیگر هستند و مانع این کار خواهند شد و امکان تحریف قرآن وجود ندارد.
آیه این بود که موسی و خضر وقتی به مدین رسیدند، اهل مدین از دادن غذا و نان به دو پیغمبر الهی ابا کردند و ندادند (فابوا ان یضیفوا) و قرآن آنان را به خاطر این بخل سرزنش کرده است. اهل مدین قصد داشتند با تغییر یک حرف معنی را به نفع خودشان عوض کنند.
غصب خلافت
هر چند کتاب آسمانی و معجزه جاویدان پیامبر گرامی اسلام از تحریف و تغییر مصون ماند اما دین مبین اسلام هم در برخی مسائل اعتقادی و به دنبال آن در برخی احکام دست خوش انحراف و تغییر شد.
علل اصلی انحراف در دین اسلام مسئله خلافت و جانشینی رسول خدا بود که قدرت طلبی عده ای از انصار و مهاجرین باعث غفلت از فرمایشات مکرر رسول گرامی اسلام در مسئله خلافت و جانشینی مولا امیرالمؤمنین شد.
خیانت قریش باعث تغییر خلافت از مسیر اصلی خود شد و با انحراف خلافت و امامت، دین هم دچار برخی انحرافات عقیدتی و فقهی شد. هر چند برخی اصول دین از جمله توحید، نبوت و معاد تا حدی از این انحراف مصون ماند اما مرور زمان و ایجاد فرقه های جدید باعث انحرافات جدی در مباحث توحید و دیگر اعتقادات مهم شد.
این ظلم مهاجرین و انصار نا بخشودنی است. اینها همه در حجة الوداع حضور داشتند و خطبه رسول گرامی اسلام را استماع و درک کردند.
البته امیرالمؤمنین علی دفعتاً سکوت اختیار نکرد و خانه نشین نشد بلکه برای دفاع از حق مسلم خدا، خود و مردم تلاش بسیار کرد. به خانه های انصار و مهاجرین می رفت و به آنان واقعه غدیر و بیعت آنان را یادآور می شد. بلکه به بحث و احتجاج با آنان می پرداخت و فریاد مظلومیت خویش را جهت اتمام حجت بر آنان به گوش همگان رساند. در این باره حضرت فرمودند که اگر 40 یار با وفا و صدیق داشتم دست به شمشیر می بردم و با قیام حق خدا و خود را باز پس می گرفتم و خائنین را بر جای خودشان می نشاندم.
پس از خلفای سه گانه، بنی امیه در پی به دست آوردن خلافت تلاش کردند و پس از آنان بنی عباس بر مسند خلافت تکیه زدند و مولا علی تنها امام معصومی بود که بر مسند خلافت آن هم در مدت کوتاهی نشست.
حدیث ثقلین
از نکات مهم دیگر می توان به حدیث ثقلین اشاره کرد که وجود گرامی پیامبر اسلام بارها و حتی در اواخر عمر شریفشان به آن سفارش کردند. حدیث ثقلین در صحاح، مستدرک ها و تواریخ شیعه و اهل سنت نقل شده و تواتر آن مسجّل است. این حدیث حقانیت شیعه را ثابت می کند و حاوی چند نکته کلیدی و بسیار مهم است که اشاره خواهیم کرد.
در این حدیث رسول گرامی اسلام فرموده اند:
ِ قَالَ إِنِّي تَارِكٌ فِيكُمُ الثَّقَلَيْنِ كِتَابَ اللَّهِ وَ أَهْلَ بَيْتِي وَ إِنَّهُمَا لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ إِنْ تَمَسَّكْتُمْ بِهِمَا لَنْ تَضِلُّوا ابداً
دو چیز کرانبها در بین شما امانت می گذارم کتاب خدا و عترتم (اهل بیتم) را و بدرستیکه آنها از هم جدا نخواهند شد تا کنار حوض کوثر بر من وارد شوند، تا زمانیکه به آن دو تمسک بجویید هرگز گمراه نخواهید شد.
از حضرت پرسیدند: مَنْ عِتْرَتُكَ (عترت و اهل بیت شما کیست؟) و حضرت در حالیکه اشاره به امیرالمؤمنین علی کردند، فرمودند: علی، فاطمه، حسن، حسین و امامان از نسل حسین عترت من هستند.
لَنْ يَفْتَرِقَا حَتَّى يَرِدَا عَلَيَّ الْحَوْضَ قرآن و عترت با هم و در کنار هم هستند و خواهند بود، اهل بیت از قرآن گسستنی نیست. علی مع القرآن و القرآن مع علی. نه قرآن از خاندان پیغمبر جدا می شود و نه خاندان پیامبر از قرآن شدنی هستند.
قرآن جهت انتشار مفاهیم و اسرار خود به اهل بیت نیازمند است و اهل بیت بهترین و آگاه ترین افراد به اسرار و رموز کتاب سعادت و هدایت بشرند.
بنده در صحبتی با یکی از اهل سنت ضمن بیان حدیث و ترجمه آن پرسیدم: عترت کیست؟
جوابی برای گفتن نداشت. هیچکدام جوابی عاقلانه و منطقی برای این پرسش ندارند. عترت چه کسانی هستند؟
عترتی که در کنار قرآن ضامن سعادت و جدایی از آن مایه شقاوت و گمراهی است، چه کسانی هستند؟ آیا اهمیت مسئله آنقدر نیست که دنبال شناسایی عترت و پیوند به آن بروند ؟! چرا عترت را نمی شناسند و درک نمی کنند و دنبال شناسایی آن نیستند؟
تمسک به قرآن و عترت شرط سعادت
خب این حدیث دنباله مهمی داره و شرط اساسی برای هدایت و سعادت متضمن شده
ما ان تمسکتم بهما لن تضلو بعدی ابدا اگر به این دو تمسک کردید هرگز گمراه نمی شوید، مادامی که با قرآن و عترت باشید گمراه نمی شوید، گفتم طبق این جمله منجز و منظم و مهم وقتی عترت را نمی شناسند چگونه می خواهند گمراه نشوند و به آن تمسک بجویند.
عترتی را که نمی شناسید و نمی فهمید چطور میخواهید به آن تسمک پیدا کنید؟ چطور چیزی را که هدایت و گمراهی شما در آن است را نمی شناسید؟ چگونه می خواهید در مسیر و راه و روش پیامبر باقی بمانید در حالکیه عترت وی را نمی شناسید.
ما میدانیم که قرآن بدون عترت فایده ندارد و حرف مفت است.
اولین کسی که این را گفت عمر بن خطاب بود که گفت حسبنا کتاب الله (بحار الانوار ـ ج 22 ـ ص 473 و بحارالانوار، ج30، ص 532) و در برابر کلام پیامبر این حرف را گفت.
این جمله کفر است که حسبنا کتاب الله. کتاب خدا ما را بس نیست، ما حقیقت قرآن را میخواهیم، ما حقیقت قرآن را نمی فهمیم، قرآن به تنهایی چگونه کفایت می کند و فهم قرآن بدون مفسر چگونه ممکن است. تفاسیر و معنا و محکمات و متشابهات و تأویل و مفاهیم و رموز قرآن و اسرار آن را ما نمی فهمیم.
آن کسی که گفت حسبنا کتاب الله و از بطن و حقیقت قرآن هیچ چیزی درک نمی کرد نقل شده که 70 بار خدمت امام امیرالمؤمنین رسیدند که یا علی در این قضیه مشکل داریم و تو در این مسئله حد، حکم، ارث، و ... قضاوت کن و بارها جمله "لولا علی لهلک عمر" را گفت و حتی گاهی گفته که "لولا علی لافتضحنی".
خود کسی که این جمله را گفت هم حقیقت و اسرار قرآن را نمی فهمید و به جز پیامبر اکرم و ائمه معصومین کسی نمی فهمد.
فیه آیات محکمات و ما یعلم تأویله الا الله .......
تأویل و تفسیر و اسرار و رموز قرآن در دست ما نیست و در دست افراد دیگری است، دست اهل بیت و امام زمان ارواحنا فداه است
برخی اخباریین و علمای کم فهم و کج فهم سخنان غیر قابل قبولی دارند که قائل به کم شدن آیاتی از قرآن شده اند
بزرگان و علمای ما از جمله شیخ مفید و شیخ صدوق و دیگران معتقد بوده اند که قرآن هیچ کاستی و ذره ای تحریف در آن جای ندارد.
ائمه اطهار در همه مراحل مواظب و محافظ قرآن بودند و اگر نبودند قرآن تحت تحریف واقع میشد.
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحيمِ
قال الله تبارک و تعالی: وَ يَقُولُ الَّذينَ كَفَرُوا لَسْتَ مُرْسَلاً قُلْ كَفى بِاللَّهِ شَهيداً بَيْني وَ بَيْنَكُمْ وَ مَنْ عِنْدَهُ عِلْمُ الْكِتابِ (سوره رعد، آیه 43)
آیات ولایت
إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ الَّذينَ آمَنُوا الَّذينَ يُقيمُونَ الصَّلاةَ وَ يُؤْتُونَ الزَّكاةَ وَ هُمْ راكِعُونَ (سوره مائده، آیه55)
این آیه در شأن و مدح و ولایت و نصب امام امیرالمؤمنین به عنوان ولی، امام، فرمانروا و پیشوا است . این از مسلمات هست.
شیعه و سنی دارند که این آیه زمانیکه نازل شد که امیرالمؤمنین علی در مسجد بود که سائلی آمد و اظهار نیاز کرد و هیچ کس از حاضرین در مسجد توجه نکرد و عطایی به او ندادند. امیرالمؤمنین انگشتری که در دست مقدسش داشت که مورخان و مفسران نقل می کنند انگشتر بسیار گرانبهایی بود. حضرت اشاره کرد به آن فقیر که انگشتر را از دستم خارج کن و برای خودت بردار.
پیامبر دیدند که جبرئیل نازل شد و وحی آمد: إِنَّما وَلِيُّكُمُ اللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ ...
ای مردم! ولی شما، خدا و رسول او و کسانی از اهل ایمان که نماز را به پا میدارند و در حال رکوع زکات می دهند و انفاق می کنند، هستند.
انما حصر است، یعنی فقط این و غیر این اصلا و ابدا. یعنی این آقایی که در راه خدا و در حال نماز صدقه داده است، این آقا فقط ولی شماست، سرپرست شما، امام شماست و ولایت کلیه الهیه از ناحیه خدا برای ایشان معین و منجز و مقدر شده است. و در این زمینه آیات زیاد دیگری هستند. پس معنای آیه این شد که ولایت داران بر شما فقط خدا و رسول و این آقایی که در حال رکوع صدقه داده است می باشند.
یک آیه بسیار مهم دیگر مربوط به غدیر خم است، يا أَيُّهَا الرَّسُولُ بَلِّغْ ما أُنْزِلَ إِلَيْكَ مِنْ رَبِّكَ وَ إِنْ لَمْ تَفْعَلْ فَما بَلَّغْتَ رِسالَتَهُ وَ اللَّهُ يَعْصِمُكَ مِنَ النَّاسِ إِنَّ اللَّهَ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْكافِرينَ (سوره مائده، آیه 67) که انشاءالله این آیه و کیفیت غدیرخم را بعدا اشاره خواهیم کرد.
برتری پیامبر اکرم و امیرالمؤمنین و سایر اهل بیت بر عیسی بن مریم
وقتی در قرآن کریم راجع به عیسی بن مریم بحث می شود که خداوند تبارک و تعالی عیسی بن مریم را به عنوان رسول خود به سوی بنی اسرائیل فرستاد می فرماید: وَ لَمَّا جاءَ عيسى بِالْبَيِّناتِ قالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَ لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذي تَخْتَلِفُونَ فيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَ أَطيعُونِ (سوره زخرف ، آیه63) شاهد مثال روی فراز " لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذي تَخْتَلِفُونَ فيهِ " است . یعنی ای مردم بنی اسرائیل من روشنگر بعضی از چیزهایی هستم که شما در آن اختلاف دارید و قدرت درک آنها را ندارید. من روشنگر بعضی از قسمت ها و احکام هستم.
اما قرآن کریم درباره پیامبر گرامی و ائمه معصومین (با توجه به استناد ادله و مدارک قطعی و معتبر و متواتر از نظر علم و عصمت اهل بیت همتای پیامبر اکرم هستند) می فرماید: ِ وَ نَزَّلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ وَ هُدىً وَ رَحْمَةً وَ بُشْرى لِلْمُسْلِمينَ (سوره نحل، آیه 89)
ای رسول ما قرآن را بر تو نازل کردیم برای اینکه روشن گر همه چیز باشد و مایه هدایت و رحمت و بشارت باشد برای مسلمین.
" تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ " نکته در همین فراز است که روشنگر همه چیز است در حالیکه در قضیه حضرت مسیح فرمود: " لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذي تَخْتَلِفُونَ فيهِ " روشنگر بعضی از مسائل هستم. یک جا فرمود همه چیز و جای دیگر می فرماید بعضی چیز ها، تفاوت از زمین تا آسمان است.
همین دو آیه مقام علمی اهل بیت را نسبت به سایر انبیاء نشان میدهد.
حضرت صادق برخی دوستان و شاگردانش را می فرمود در برابر مخالفین بحث کنید و به این آیات استناد کنید.
علم پیامبر همان علم علی بن ابیطالب است و علم علی نیز همان علم پیامبر است و این بحث در کتاب کافی مفصل بیان شده است.
علم اهل بیت
سابقاً کتابی پیرامون حضرت سید الشهداء نوشته شده بود که بنده اعتراض کردم، چراکه در این کتاب امام حسین را آخوندی نشان داده که قصد کودتا داشته و نمی دانست برای چه از مدینه به مکه اومد و متوجه نبود چه بر سرش میخواد بیاد و نمی داند که به کجا میخواد بره و ... تا اینکه محاصره شد و تازه فهمید که کار از کار گذشته. این سخنان بسیار زشت و نکبت بار است و اهانت و جسارت به محضر سید الشهدا است چرا که امام معصوم علم الهی و غیبی دارد و به همه چیز واقف و آگاه است.
حضرت عیسی از انبیاء اولوالعزم و موجه و بسیار پیامبر بزرگی است که صاحب کتاب و کرامات و معجزات بسیاری است که اکنون نیز به اذن خدا زنده است و هنگام ظهور حضرت بقیة الله الاعظم خواهد آمد و پشت سر حضرت ولی عصر باید اقتدا کند و نماز بخواند.
مردم در زمان تولد عیسی به مریم مشکوک شدند که بدون پدر متولد شده است و به مریم گفتند که ای مریم، پدر و مادر تو اهل خلاف و کار ناشایست نبودند و این بچه چیست؟
" فَأَتَتْ بِهِ قَوْمَها تَحْمِلُهُ قالُوا يا مَرْيَمُ لَقَدْ جِئْتِ شَيْئاً فَرِيًّا يا أُخْتَ هارُونَ ما كانَ أَبُوكِ امْرَأَ سَوْءٍ وَ ما كانَتْ أُمُّكِ بَغِيًّا " (سوره مریم، آیات 27 و 28)
مریم اشاره کرد که با خود طفل صحبت کنید و از خودش بپرسید، " فَأَشارَتْ إِلَيْهِ قالُوا كَيْفَ نُكَلِّمُ مَنْ كانَ فِي الْمَهْدِ صَبِيًّا " (سوره مریم، آیه 29)
مردم گفتند که چطور با طفلی که درون گهواره است سخن بگوئیم که ناگهان طفل شیرخوار لب به سخن گشود و گفت:
" قالَ إِنِّي عَبْدُ اللَّهِ آتانِيَ الْكِتابَ وَ جَعَلَني نَبِيًّا وَ جَعَلَني مُبارَكاً أَيْنَ ما كُنْتُ وَ أَوْصاني بِالصَّلاةِ وَ الزَّكاةِ ما دُمْتُ حَيًّا وَ بَرًّا بِوالِدَتي وَ لَمْ يَجْعَلْني جَبَّاراً شَقِيًّا وَ السَّلامُ عَلَيَّ يَوْمَ وُلِدْتُ وَ يَوْمَ أَمُوتُ وَ يَوْمَ أُبْعَثُ حَيًّا " (سوره مریم، آیات 30 الی 33)
گفت که من بنده خدا هستم که به من کتاب آسمانی عطا کرده و مرا از پیامبران خود قرار داده است ( یعنی من الان نبی و پیامبر خدا هستم و نفرمود که در آینده قرار است پیامبر شوم) و مرا مایه تبرک و خیر قرار داد، و به من به نماز و زکات توصیه کرده تا زمانی که زنده هستم و همچنین مرا به نیکی و احسان به مادرم سفارش کرده و مرا ستمکار و سنگدل قرار نداده است. درود خدا بر من روزی که متولد شدم و روزی که خواهم مرد و روزی که زنده و مبعوث شوم.
این مربوط به حضرت عیسی که در دوران کودکی و در گهواره علم به نبوت و دین و کتاب خود داشت. با این حال گفت که من " لِأُبَيِّنَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذي تَخْتَلِفُونَ فيهِ " من بعضی از مسائل را برای شما روشن خواهم کرد اما اهل بیت روشن کننده همه چیز هستند " تِبْياناً لِكُلِّ شَيْءٍ ". قرآن علم ائمه را بالاتر از این مباحث می داند و قطعاً سید الشهداء علم به تمام حوادث و وقایع عالم داشت و حتی قاتلین خود را می شناخت، چنانکه نقل شده در دوران کودکی اباعبدالله از حوادث عاشورا و قاتلان خود خبر داده است. (حدیث حذیفة بن یمان)
کیفیت تولد علی در کعبه
اینکه علی در کعبه متولد شده افتخاری برای علی نیست بلکه برای کعبه افتخاری است که علی آنجا متولد شده است.
17 تن از محققین اهل سنت اقرار دارند که " اول ما ولد فی البیت علی کرم الله وجه " و کسی قبل از او و بعد از او نیز در کعبه متولد نخواهد شد.
عباس بن عبدالمطلب و دیگران نشسته بود که فاطمه بنت اسد در حال طواف است اما نه طواف جاهلی بلکه این بزرگواران معتقد به خدا و دین ابراهیم بودند و موحد و پاک بودند. " لم تنجسک الجاهلیة بانجاسها " و حتی از اولاد و فرزندانی که قرار است متولد شود آگاهی داشتند تا جایی که فاطمه بنت اسد خدا را هنگام طواف قسم میدهد و حتی به فرزندش قسم میدهد.
گفته شده که علی در شکم مادر رو به پیامبر می گشت و حتی در شکم مادر نیز قبل از بعثت پشت به پیامبر نکرد.
درد حمل ظاهر شد و کعبه شکافته شد و فاطمه داخل شد.
زمانیکه در مریم آثار درد حمل ظاهر شد به او خطاب شد که از این مکان مقدس خارج شو چراکه اینجا عبادتگاه است نه زایشگاه "یا مریم اخرجی فان هذا دارالعباده لا دار الولاده ". اما برای علی و مادرش ، نه در بلکه دیوار باز شد و داخل کعبه شدند.
خبر به همه جا منتشر شد که زن ابوطالب از دیوار داخل کعبه شد و هر کاری کردند در باز نشد و کلید درون قفل اثر نکرد.
سه شبانه روز میهمان خدا بودند و از مائده سمائیه (غذاهای آسمانی) تناول کردند. علی از شیر پاک مادر و غذای آسمانی ارتزاق کرد و روز سوم از همان دیوار خارج شدند.
ابوطالب طی این سه شبانه روز بی صبرانه منتظر بود و پس از خروج فاطمه بنت اسد، سریع علی را آورد خدمت پیامبر، علی نوزاد جستی به دامن پیامبر زد و خود را در آغوش وی انداخت و از نوک انگشتان پیامبر شیر و غذا تناول کرد.
جوامع الجامع
نخبه التفاسير
تفسیر المیزان
تفسیر نمونه
تفسیر الرضا
خوش بینی در محیط فاسد، خیانت به خود و جامعه است.حضرت علی (ع)