مناقصه و مزایده
جهت اخذ پروژه پیمـــانکار از طریق مختلف اقدام می نماید که مهمتـــرین و معمــول ترین آنها شرکت در مناقصـــات از طریق فراخوانی دستگاههای اجرایی می باشد . عملیاتی شدن پـروژه ها تابع ضوابط و شـــرایط مختلف و از جملـه تشخیص ضرورت ، مطالعات اولیه ، برآورد تقریبی هزینه ها اقتصادی بودن طرح ، تامین اعتبار و در نهــایت تخصیــــــص بودجه جهت اجرای آنها می باشد که در صورت طی مراحل مــذکور و صدور مجـوزجهت آغاز عملیات اجرایی ، دستگاههـــــای ذیربط از طریق منـــاقصه نسبت به شناسایی پیمانکار واجدشرایـــط اقدام و پس از طی تشریفات منـــاقصه ، در چهارچـــوب ضوابط و دستوالعملهـــای مربوطه ، نسبت به واگذاری عملیات اجرایی به پیمانکار برگزیده اقدام می نمایند .
انواع معاملات بر اساس نصاب معاملات: ماده 3 قانون برگز اري مناقصات مصوب مجلس شوراي اسلامي مورخ 17/11/83
( 200.000.000 ريال ) آن كمتر باشد ( توسط كارپرداز وپس از اخذ حداقل سه فقره استعلام انجام ميگردد ).
( بيشتراز 200.000.000 ريال )كه جهت انجام آن نياز به برگزاري مناقصه ميباشد.
مراحل انعقاد قرار داد : پس از تهیه نقشه ها و مشخصات اجرایی طرح که معمولا توســـط مهندسین مشاور تهیه می گردد و تصویب آنها توسط دستگاههای اجرایی ، مراحل انعقاد قرارداد به ترتیب زیر اجرا می گردد :
1- تکثیر اسناد مناقصه
2- دعوت از پیمانکاران جهت شرکت در مناقصه
3- تسلیم قیمت پیشنهادی و ضمانت نامه به شرکت در مناقصه توسط پیمانکار
4- انتخاب پیمانکار
5- انعقاد قرارداد با پیمانکار
6- تحویل ضمانت نامه حسن انجام تعهد توسط پیمانکار
مناقصه : مناقصه روشی برای انتخاب کیفیت بهتر و قیمت کمتر و معمـــولا معاملات عمده و بزرگ دولتی با روش مناقصه انجام می شود .
مناقصه با روشهای زیر انجام و نتایج آن در کمیسیون مناقصات دستگاه اجرایی بررسی و اتخاذ تصمیم می گردد :
1- مناقصه آزاد و عمومی
2- مناقصه محدود
3- ترک مناقصه ( ترک تشریفات )
معاملات بزرگ دولتی می باید با انتشار آگهی(مناقصه آزاد یا عمومی) و یا دعوتنامه (مناقصه محدود) انجام شود. ترک تشریفات مناقصه فقط در شرایط محدود و طبق ضوابط خاص انجام می شود .
1- مناقصه آزاد یا عمومی : مناقصه آزاد با انتشار آگهی شروع می شود . آگهی یک نوبت در روزنامه رسمی کشور به تشخیص دستگاه مناقصه گزار و از یک تا سه نوبت به اقتضای اهمیت معامله در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار محلی منتشر می گردد . اگر در آن محل روزنامه منتشر نشود در صورت ضرورت در روزنامه مرکز شهرستان یا استان مربوط منتشر خواهد شد .
در مواردی که دستگاه مناقصه گزار لازم تشخیص دهد می تواند از سایر وسایل و از طریق پخش آگهی در رادیو و تلویزیون و یا ارسال آگهی برای اشخاص ذیربط و یا الصاقذ آگهی در معابر عمومی استفاده نماید . اگر چنانچه به تشخیص دستگاه مناقصه گزار موضوع معامله ایجاب نماید که علاوه بر انتشار آگهی در داخل کشور موضوع به اطلاع فروشندگان کالا یا انجام دهندگان کار در خارج کشور هم برسد،یک نسخه از آگهی باید به وسیله وزارت امور خارجه به هر یک از سفارتخانه های ممالک مربوط در تهران و یک نسخه هم به سفارتخانه های کشور ایران در ممالک ذیربط در خارج ،از طریق وزارت مذکور فرستاده شود .
در آگهی مناقصه ذکر نکات زیر ضروری است :
1- نوع و مقدار کالا با ذکر مشخصات
2- مدت ، محل و نحوه تحویل کالا یا انجام کار و ترتیب عمل و میزان خسارات در مواردی که طرف معامله در تحویل کالا یا انجام کار کلا تاخیر نماید .
3- تصریح به اینکه بهای پیشنهادی باید به مبلغ مشخص یا بر اساس در صد کسر یا اضافه نسبت به واحد بهای اعلام شده تعیین و در پاکت و مهر شده تسلیم گردد
4- مدت قبول پیشنهادها
5-محل تسلیم پیشنهاد ها
6- میزان سپرده شرکت در مناقصه به طور مقطوع که باید به صورت نقد به حساب سپرده دستگاه مناقصه گزار در بانک تحویل و رسید آن به ضمیمه پیشنهاد تسلیم گردد.
7- میزان تضمین حسن انجام معا مله و ترتیب دریافت واسترداد آن
8-حداکثر مدتی که برای بررسی پیشنهادها و تشخیص حائز حداقل و ابلاغ برنده مناقصه ضرورت دارد .
9- روز و ساعت و محل قرائت پیشنهادها و همچنین مجاز بودن حضور پیشنهاد دهندگان یا نمایندگان آنها در کمیسیون مناقصه .
10- میزان پیش پرداخت در صورت تشخیص دستگاه مناقصه گزار و پرداخت واریز آن .
11- محل توزیع یا فروش نقشه ها و برگ شرایط با مشخصات در صورت لزوم .
12- محل توزیع نمونه های ضمانت نامه ها و قرار داد .
13- تصریح این نکته که شرکت در مناقصه و دادن پیشنهاد به منزله قبول اختیارات و تکالیف دستگاه مناقصه گزار می باشد .
2- مناقصه محدود (دعوتنامه ): دعوتنامه شرکت در مناقصه محدود برای اشخاصی ارسال می گردد که صلاحیت انها برای شرکت در معامله مورد نظر قبلا تشخیص داده شده است و نام آنها در فهرست واجدین صلاحیت درج شده باشد.
تشخیص صلاحیت بر اساس میزان سرمایه ماشین الات و لوازم کار
ِکادر فنی متخصص، سابقه عمل و سایر شرایطی به عمل خواهد آمد که به اقتضای نوع مامله که از طرف وزارتخانه یا موسسه دولتی تعیین می شود.
ضوایط مذکور در یک اگهی که به این منظور و حداقل یک نوبت در روزنامه رسمی کشور و یکبار در روزنامه های کثیر الانتشار منتشر می شود اعلام خواهد شد تا داوطلبان در مهلت مقرر در اگهی ، اطلاعات و مدارک لازم را ارسال دارند .
برای تشخیص صلاحیت ، کمیسیونی مرکب از سه نفر عضو با انتصاب وزیر یا رئیس موسسه تشکیل می شود . کمیسیون مذکور پس از رسیدگی به مدارک داوطلبان ، واجدین شرایط را برای هر رشته از معاملات انتخاب و عنداللزوم آنها را درجه بندی می کنند و در صورتی که تعداد واجدین صلاحیت در هر رشته یا هر درجه از 5 نفر کمتر نباشد . نتیجه پس از تایید وزیر یا رئیس موسسه ذیربط به آنها ابلاغ و اسامی اشخاص مذکور در فهرست واجدین صلاحیت درج خواهد شد .
دعوتنامه شرکت در مناقصه محدود باید برای کلیه اشخاصی که نام آنها در فهرست واجدین صلاحیت برای معامله مورد نظر مندرج است ارسال گردد، مگر آنکه در فهرست مذبور حداکثر معاملاتی که در زمان واحد می توان به یک شخص واگذار نمود پیش بینی شده باشد . که در این صورت از کسانی که معاملات واگذاری به انها از حدنصب مذکور تجاوز کرده باشد دعوت به عمل نخواهد آمد .
رعایت کلیه مقررات مربوط به مناقصه عمومی در صورتی با مقررات مناقصه محدود مغایر نباشد ، د مناقصه محدود نیز لازم است .
کمیسیون مناقصه : کمیسیون مناقصه در طرحهای ملی از سه نفر به شرح زیر تشکیل می شود :
1- معاون وزارتخانه یا موسسه دولتی یا یک نفر نماینده به انتخاب وزیر یا موسسه ذیربط
2- ذیحساب وزارتخانه یا موسسه دولتی یا نماینده او .
3- ذرئیس قسمت تقاضا کننده مورد معامله یا نماینده او .
در طرحهای استانی کمیسیون مناقصه از 3 نفر به شرح زیر تشکیل می شود :
1- رئیس دستگاه مناقصه گزار یا نماینده او .
2- ذیحساب شهرستان مربوط یا نماینده او .
در مواردی که معامله مربوط به امور فنی باشد حضور یک نفر مامور فنی به انتخاب دستگا مناقصه گزار در کمیسیون مناقصه ضرورت دارد .
در صورتی که در مدت مقرر پیشنهادی نرسیده باشد ، دستگاه منافصه گزار می تواند مناقصه را تجدید یا موضوع را برای اتخاذ تصمیم لازم یه کمیسیون مذکور در قانون محاسبات عمومی احاله کند .
در صورتیکه در موعد مقرر پیشنهادی رسیده باشد، کمیسیون تشکیل می شود وپیشنهادهای رسیده را اعم از اینکه کمتر یا بیشتر باشد مفتوح و رسیدگی به شرح زیر اتخاذ تصمیم خواهد نمود :
در صورتی که به نظر کمیسیون مناقصه ،کمترین بهای پیشنهاد شده عادلانه باشد ،کمیسیون ،پیشنهاد دهنده حداقل بهاء را به عنوان برنده مناقصه اعلام خواهد نمود و در غیر این صورت می تواند اظهار نظر کند که ئمناقصه تجدید یا حداقل از 3 نفر استعلام بهاء شود و نتیجه آن در کمیسیون مطرح گردد.
در صورتی که حداقل بهای بدست آمده در استعلام بهاء کمتر از حداقل بهای پیشنهاد شده در مناقصه باشد ، کمیسیون ،پیشنهاددهنده حداقل بهاء در استعلام را حائز حداقل اعلام می کند .
مگر اینکه تفاوت این دو بها کمتر از 5% باشد ، که در این صورت اگر پیشنهاد دهنده حداقل در مناقصه حاضر باشد در حداقل بهای بدست آمده در استعلام معامله را انجام دهد ، به عنوان برنده مناقصه اعلام خواهد شد .
در صورتی که حداقل بهای به دست امده در استعلام، برابر با بیشتر از حداقل بهای پیشنهائد شده در مناقضه باشد، یا در استعلام بهاف کسی داوطلب معامله نباشد ف یا تعداد داوطلبان کمتر از سه نفر باشند کمیسیون می تواند پیشنهاد دهنده حداقل در مناقصه را به عنوان برنده مناقصه اعلام کرده یا رای به تجدید مناقصه دهد.
اجرای نظر کمیسیون مناقصه : در صورتی که کمیسیون مناقصه برنده مناقصه را اعلام کند دستگاه مناقصه گزار باید نتیجه را به برنده مناقصه ابلاغ نماید تا برای انجام معامله مراجعه کند.
در مواردی که کمیسیون مناقصه برنده مناقصه را اعلام کرده باشد سپرده سایر پیشنهاد دهندگان مسترد خواهد شد .
در صورتی که برنده مناقصه از تاریخ ابلاغ نتیجه ف ظرف مدت 7 روز به استثنا ی ایام تعطیل نسبت به سپردن تضمین حسن انجام معامله اقدام نکند و یا برای انجام معامله حاضر نشود سپرده شرکت در مناقصه او ضبط می شود و مراتب به شخصی که پیشنهاد او در مرتبه دوم قرار دارد با رعایت کلیه مفاد آن ابلاغ می گردد . اگر او هم از تاریخ ابلاغ نتیجه مناقصه ، ظرف مدت 7 روز به استثنای ایام تعطیل، نسبت به سپردن تضمین حاضر نشود ، سپرده او هم ضبط می شود . در این صورت به تشخیص دستگاه مناقصه گزار، منتاقصه تجدید یا موضوع برای اتخاذ تصمیم به کمیسیون مقرر در قانون محاسبات عمومی ارجاع خواهد شد . مراتب به شخصی که بهای پیشنهادی او در مرتبه دوم قراردارد به شرطی ابلاغ می شود که تفاوت بهای پیشنهادی او با برنده مناقصه از مبلغ سپرده بیشتر نباشد. در غیر این صورت رجوع کار به او ممنوع خواهد بود.
مدت 7 روز تعیین شده در مورد طرف معامله ای که در خارج از کشور اقامت داشته باشد ممکن است تا حداکثر 1 ماه تعیین شود ، مشروط بر اینکه در آگهی مناقصه یا برگ شرایط آن ذکر شده باشد .
ماموران مذکور در دستگاه مناقصه گزار ، موظفند با توجه به مدت مقرر در آگهی یا دعوتنامه مناقصه ، برای ابلاغ نتیجه به برنده به نحوی اقدام نمایند که به علت انقضاء مدت ، خساراتی متوجه دستگاه مناقصه گزار نشود ،در غیر این صورت مورد تعقیب قرار خواهد گرفت .
در صورتی که حائز حداقل بها ء بیش از یک نفر باشد، و جهت انجام معامله با یکی از انها در مهلتی که کمیسیون تعیین خواعد کرد بین آنها توافق نشود، حق تقدم با آن برنده مناقصه خواهد بود که در محل انجام کار سکونت دارد .
در صورتی که سایرین نیز واجد این شرط باشند کمیسیون برنده مناقصه را از طریق قرعه کشی تعیین خواهد نمود .
اسناد مناقصه : در انجام هر مناقصه ، مدارکی به متقاضیان شرکت در مناقصه تحویل می گردد و آنان پس از تکمیل و مهرو امضاء ، در پاکت درب بسته در مهلت مقرر به کارفرما مسترد می کنند که به آنها اسناد مناقصه می گویند .
اسنادمناقصه شامل مدارک زیر است :
1- دعوتنامه شرکت در مناقصه
2- دفترچه توافق نامه
3- دفترچه شرایط عمومی و توافق نامه
4- دفترچه شرایط خصوصی توافق نامه
5- دفترچه فهرست بهاء و ریز مقادیر
6- دفترچه مشخصات فنی
7- نقشه های اجرای کار
8- بخشنامه های سازمان مدیریت و برنامه ریزی
9- فرم ضمانت نامه شرکت در مناقصه
10- کلیه نظرات کارفرما راجع به نحوه انجام کار وجدول زمان بندی
دستورالعمل تدوين روش و تهية اسناد مزايده :
مزایده : روشی برای فروش داراییها است که در آن فروشنده یا نماینده وی مشخصات موضوع مزایده را، به عموم اعلان کرده و فرصتی را برای دریافت پیشنهاد قیمت خرید از خریداران در نظر میگیرد. قبل از اتمام مهلت مذکور، قیمتهای پیشنهادی افشاء نمیشوند. پس از خاتمه مهلت ارائه پیشنهاد قیمت، دارایی موردنظر به برندۀ مزایده فروخته میشود. در این روش به منظور عدم استنکاف برندۀ مزایده از خرید موضوع مزایده، از شرکت کنندگان سپرده شرکت در مزایده دریافت میشود. همچنین برای موضوع مزایده، باید قیمت پایه در نظر گرفته شود.
شرکت کننده: منظور شخصی است که شرایط اعلامی در مزایده را برای ارائه پیشنهاد قیمت احراز نموده و در مهلت مقرر براساس روش تعیین شده، درخواست و قیمت پیشنهادی خود را برای خرید دارایی مورد مزایده ارائه داده یا اعلام نموده است.
قیمت پایه: قیمتی است که به همراه مشخصات موضوع مزایده، برای آن دارایی اعلان شده و درخواست خرید شرکت کنندگان به قیمتی کمتر از آن، رد خواهد شد.
موضوع مزایده: آن دارایی است که قصد فروش آن به روش مزایده وجود دارد.
مزایدهگزار: شخصی است که مسئولیت اجرای مزایده را برای فروش موضوع مزایده بعهده دارد. در مورد صندوق، مزایدهگزار یکی از ارکان صندوق است که در اساسنامه معین شده است.
برندۀ مزایده: شرکت کنندهای است که در فرایند برگزاری مزایده، به این عنوان اعلام میشود و متعهد است، موضوع مزایده را ظرف مهلت معین به قیمت پیشنهادی خود بخرد. برندگان مزایده به ترتیب از شرکتکنندگانی که بیشترین قیمت را برای خرید موضوع مزایده پیشنهاد دادهاند، انتخاب و اعلام میشوند.
پروژه: منظور مثلا پروژهی .... است که صندوق برای ساخت آن تشکیل شده و مشخصات آن در امیدنامهی صندوق درج شده است.
متعلقات موضوع مزایده: منظور کلیه مواردی است که جزو موضوع مزایده نمیباشد ولی در قیمت آن مؤثر است. در مورد ساختمان، مشاعات ساختمان نظیر آسانسورها، فضای سبز، محوطه، راهپلهها و انشعابات، جزو متعلقات ساختمان تلقی میشوند.
فرم پیشنهاد قیمت باید حداقل حاوی موارد زیر باشد:
1- محلی برای درج تاریخ تنظیم،
2- محلی برای درج مشخصات، نشانی و شماره تلفن شرکت کننده،
3- محلی برای درج یا انتخاب موضوع مزایده،
4- محلی برای درج پیشنهاد قیمت،
خوش بینی در محیط فاسد، خیانت به خود و جامعه است.حضرت علی (ع)